भारतीय बुद्धिबळ क्षेत्रात ऐतिहासिक टप्पा गाठत मध्य प्रदेशच्या अनुज श्रीवात्री (Anuj Shrivatri) याने भारताचा १०० वा ग्रँडमास्टर (Grandmaster – GM) होण्याचा मान मिळवला. फिलिपिन्स येथे झालेल्या ७व्या ASEAN Plus Individual Open Chess Championship मध्ये विजेतेपद मिळवून त्याने ही कामगिरी केली.
या यशामुळे अनुज हा मध्य प्रदेशचा पहिला बुद्धिबळ ग्रँडमास्टर ठरला. ८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मिळालेल्या या ऐतिहासिक यशामुळे भारतीय बुद्धिबळाच्या वाटचालीत आणखी एक महत्त्वाचा अध्याय जोडला गेला. ChessBase India+2
Topic Snapshot
| घटक | माहिती |
|---|---|
| खेळाडू | अनुज श्रीवात्री (Anuj Shrivatri) |
| राज्य | मध्य प्रदेश |
| जन्मतारीख | २१ जुलै २००४ |
| वय | २२ वर्षे |
| ऐतिहासिक कामगिरी | भारताचा १०० वा ग्रँडमास्टर |
| राज्यातील विक्रम | मध्य प्रदेशचा पहिला ग्रँडमास्टर |
| विजेती स्पर्धा | ७वी ASEAN Plus Individual Open Chess Championship |
| स्पर्धेचे ठिकाण | मिसामिस ऑक्सिडेंटल, फिलिपिन्स |
| कामगिरीची तारीख | ८ नोव्हेंबर २०२६ |
| स्पर्धेतील गुण | ९ पैकी ७ गुण |
अनुज श्रीवात्रीची ऐतिहासिक कामगिरी
- अनुजने ७व्या ASEAN Plus Individual Open Chess Championship मध्ये विजेतेपद पटकावले.
- स्पर्धेतील सुरुवातीचा डाव गमावल्यानंतर त्याने जोरदार पुनरागमन केले.
- अंतिम गुणफलकात त्याने ९ पैकी ७ गुण मिळवले.
- या विजयामुळे त्याला ग्रँडमास्टर किताब मिळाला.
- तो भारताचा १०० वा आणि मध्य प्रदेशचा पहिला ग्रँडमास्टर ठरला. Chess.com+2
अनुज श्रीवात्री यांच्याविषयी महत्त्वाची माहिती
- जन्म: २१ जुलै २००४
- जन्मस्थान: कटनी, मध्य प्रदेश
- आंतरराष्ट्रीय मास्टर (IM): २०२०
- शिक्षण: Lovely Professional University येथून B.Tech; Artificial Intelligence आणि Machine Learning विषयातील विशेषीकरण.
- व्यावसायिक पार्श्वभूमी: बुद्धिबळावर पूर्ण लक्ष केंद्रित करण्यासाठी त्याने जर्मन कंपनीतील सॉफ्टवेअर इंजिनिअरची नोकरी सोडली.
- मार्गदर्शन: निकलेश जैन हे त्याचे सुरुवातीचे प्रशिक्षक आणि मार्गदर्शक होते. Chess News – The Indian Express+1
भारताचा १०० ग्रँडमास्टरपर्यंतचा प्रवास
भारताच्या ग्रँडमास्टर प्रवासाची सुरुवात विश्वनाथन आनंद यांच्यापासून झाली. १९८८ मध्ये ते भारताचे पहिले ग्रँडमास्टर बनले.
| क्रमांक | खेळाडू | राज्य | वर्ष |
|---|---|---|---|
| १ | विश्वनाथन आनंद | तमिळनाडू | १९८८ |
| ९५ | आरोण्यक घोष | पश्चिम बंगाल | २०२६ |
| ९६ | एथन वाझ | गोवा | २०२६ |
| ९७ | हर्षवर्धन जी. बी. | तमिळनाडू | २०२६ |
| ९८ | एस. अश्वथ | तमिळनाडू | २०२६ |
| ९९ | व्ही. एस. रत्नवेल | तमिळनाडू | २०२६ |
| १०० | अनुज श्रीवात्री | मध्य प्रदेश | २०२६ |
ग्रँडमास्टर (Grandmaster – GM) किताब म्हणजे काय?
ग्रँडमास्टर हा आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघ (FIDE – Fédération Internationale des Échecs) यांच्याकडून दिला जाणारा सर्वोच्च स्तरावरील बुद्धिबळ किताब आहे.
सामान्यतः हा किताब मिळवण्यासाठी खेळाडूला पुढील अटी पूर्ण कराव्या लागतात:
- FIDE रेटिंग २५०० किंवा त्यापेक्षा अधिक मिळवणे.
- मान्यताप्राप्त स्पर्धांमध्ये तीन ग्रँडमास्टर नॉर्म्स (GM Norms) मिळवणे.
- FIDE च्या नियमांनुसार आवश्यक स्पर्धात्मक कामगिरी पूर्ण करणे.
अनुजची विशेष कामगिरी: ७व्या ASEAN Plus Individual Open Chess Championship मधील विजेतेपदामुळे त्याला या स्पर्धेच्या विशेष नियमांतर्गत ग्रँडमास्टर किताब मिळाला. Chess.com+1
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- भारताचा १०० वा ग्रँडमास्टर – अनुज श्रीवात्री.
- अनुज श्रीवात्री हा मध्य प्रदेशचा पहिला ग्रँडमास्टर आहे.
- त्याने ७वी ASEAN Plus Individual Open Chess Championship जिंकली.
- स्पर्धेचे ठिकाण – मिसामिस ऑक्सिडेंटल, फिलिपिन्स.
- स्पर्धेतील गुण – ९ पैकी ७.
- भारताचे पहिले ग्रँडमास्टर – विश्वनाथन आनंद (१९८८).
- आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघ – FIDE.
- FIDE चे मुख्यालय – लॉझान, स्वित्झर्लंड.
Exam Trap Alert
- भारताचा पहिला ग्रँडमास्टर – विश्वनाथन आनंद; १०० वा – अनुज श्रीवात्री.
- अनुज हा मध्य प्रदेशचा पहिला ग्रँडमास्टर आहे; भारताचा पहिला नाही.
- अनुजने फिलिपिन्समध्ये विजेतेपद मिळवले.
- त्याने स्पर्धेत ९ पैकी ७ गुण मिळवले.
- FIDE ही आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघाची संक्षिप्त संज्ञा आहे.
सराव प्रश्न (MPSC MCQs)
प्रश्न 1. अनुज श्रीवात्री यांच्याविषयी खालील विधाने विचारात घ्या.
- ते भारताचे १०० वे ग्रँडमास्टर आहेत.
- ते मध्य प्रदेशचे पहिले ग्रँडमास्टर आहेत.
- त्यांनी ७वी ASEAN Plus Individual Open Chess Championship जिंकली.
योग्य पर्याय निवडा.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) वरील सर्व
योग्य उत्तर: D) वरील सर्व
स्पष्टीकरण: अनुज श्रीवात्री यांनी फिलिपिन्समधील स्पर्धा जिंकून भारताचा १०० वा आणि मध्य प्रदेशचा पहिला ग्रँडमास्टर होण्याचा मान मिळवला.
प्रश्न 2. भारताचे पहिले बुद्धिबळ ग्रँडमास्टर कोण होते?
A) डी. गुकेश
B) विश्वनाथन आनंद
C) आर. प्रज्ञानानंद
D) पी. हरिकृष्णा
योग्य उत्तर: B) विश्वनाथन आनंद
स्पष्टीकरण: विश्वनाथन आनंद १९८८ मध्ये भारताचे पहिले ग्रँडमास्टर बनले.
प्रश्न 3. FIDE या आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघाचे मुख्यालय कोठे आहे?
A) पॅरिस
B) लंडन
C) लॉझान
D) जिनिव्हा
योग्य उत्तर: C) लॉझान
स्पष्टीकरण: FIDE चे मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील लॉझान येथे आहे.
प्रश्न 4. खालील जोड्या विचारात घ्या.
| खेळाडू | कामगिरी |
|---|---|
| १. विश्वनाथन आनंद | भारताचा पहिला ग्रँडमास्टर |
| २. अनुज श्रीवात्री | भारताचा १०० वा ग्रँडमास्टर |
| ३. अनुज श्रीवात्री | मध्य प्रदेशचा पहिला ग्रँडमास्टर |
वरीलपैकी कोणत्या जोड्या योग्य आहेत?
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) वरील सर्व
योग्य उत्तर: D) वरील सर्व
स्पष्टीकरण: तिन्ही जोड्या योग्य आहेत.
