महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (Maharashtra Public Service Commission – MPSC) हा महाराष्ट्र शासनाच्या विविध विभागांतील पात्र उमेदवारांच्या भरतीसाठी स्पर्धा परीक्षा आयोजित करणारा घटनात्मक आयोग आहे. आयोगाच्या जाहिरातींनुसार राज्यसेवा, गट-ब, गट-क तसेच अभियांत्रिकी, कृषी, वन आणि न्यायिक क्षेत्रांशी संबंधित पदांसाठी भरती प्रक्रिया राबवली जाते.
या पेजवर तुम्हाला MPSC च्या विविध परीक्षांची माहिती, संबंधित पदे आणि MPSCToday वरील परीक्षा मार्गदर्शक व अभ्यासक्रमाच्या लिंक्स एकाच ठिकाणी मिळतील.
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) परीक्षा वर्गवारी व संपूर्ण मार्गदर्शक
१. MPSC महाराष्ट्र नागरी सेवा राजपत्रित परीक्षा (Gazetted Civil Services)
- MPSC राज्य सेवा परीक्षा – State Services Examination
- महाराष्ट्र वनसेवा परीक्षा – Maharashtra Forest Services Examination
- महाराष्ट्र कृषी सेवा परीक्षा – Maharashtra Agriculture Services Examination
- महाराष्ट्र अभियांत्रिकी सेवा परीक्षा – Maharashtra Engineering Services Examination
२. MPSC गट-ब (अराजपत्रित) सेवा परीक्षा (Group B – Non-Gazetted)
- MPSC पोलीस उपनिरीक्षक परीक्षा – Police Sub Inspector (PSI)
- MPSC राज्य कर निरीक्षक परीक्षा – State Tax Inspector (STI)
- MPSC ASO, STI व PSI परीक्षा अभ्यासक्रम व मार्गदर्शक
- सहायक कक्ष अधिकारी परीक्षा (ASO – Assistant Section Officer)
- दुय्यम निबंधक / मुद्रांक निरीक्षक (Sub-Registrar / Stamp Inspector)
- लघुलेखक संवर्ग परीक्षा अभ्यासक्रम (उच्चश्रेणी, निम्नश्रेणी लघुलेखक व लघुटंकलेखक – मराठी व इंग्रजी)
३. MPSC गट-क सेवा परीक्षा (Group C Examinations)
- महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त परीक्षा – MPSC Group C Services Exam
- MPSC लिपिक – टंकलेखक, गट-क परीक्षा (Clerk-Typist Examination)
- MPSC कर सहायक गट-क परीक्षा (Tax Assistant Examination)
- अबकारी उपनिरीक्षक परीक्षा (Excise Sub Inspector Examination)
- उद्योग निरीक्षक परीक्षा (Industry Inspector)
- तांत्रिक सहायक – विमा संचालनालय (Technical Assistant)
- लघुलेखक संवर्ग परीक्षा अभ्यासक्रम (उच्चश्रेणी, निम्नश्रेणी लघुलेखक व लघुटंकलेखक – मराठी व इंग्रजी)
लघुलेखक संवर्ग (Stenographer Examinations): उच्चश्रेणी लघुलेखक (गट-ब), निम्नश्रेणी लघुलेखक (गट-ब) आणि लघुटंकलेखक (गट-क) या पदांसाठी लेखी परीक्षा आणि विहित गतीनुसार लघुलेखन व टंकलेखन व्यावसायिक चाचणी (Shorthand & Typing Skill Test) घेतली जाते.
४. MPSC तांत्रिक व विशेष संवर्ग परीक्षा (Technical & Specialised Services)
- सहायक मोटार वाहन निरीक्षक परीक्षा (Assistant Motor Vehicle Inspector – AMVI)
- औषध निरीक्षक व अन्न सुरक्षा अधिकारी (Drug Inspector & Food Safety Officer – FDA)
- महाराष्ट्र शिक्षण सेवा – प्रशासन शाखा (Maharashtra Education Services – MES Group B)
- नगररचना व मूल्यनिर्धारण विभाग परीक्षा (Town Planning Services)
- भूजल सर्वेक्षण व विकास यंत्रणा परीक्षा (Geologist / Assistant Geologist)
५. MPSC न्यायिक सेवा परीक्षा (Judicial Service Examination)
६. विशेष व थेट भरती परीक्षा (Direct Recruitment / Screening Tests)
- जिल्हा महिला व बालविकास अधिकारी (DWCDO / CDPO)
- समाजकल्याण अधिकारी परीक्षा (Social Welfare Officer – Group A & B)
- मोटार वाहन अभियोक्ता, गट-अ (राजपत्रित) – गृह (परिवहन) विभाग (Motor Vehicle Prosecutor, Group-A Gazetted)
- वैद्यकीय अधिकारी व आरोग्य सेवा संवर्ग (Medical Officers & Specialists)
- शासकीय तंत्रनिकेतन व अभियांत्रिकी महाविद्यालय व्याख्याता/प्राध्यापक (Lecturers & Assistant Professors)
- सहायक सरकारी अभियोक्ता / विधी अधिकारी (Assistant Public Prosecutor – APP & Legal Officers)
MPSC परीक्षांची तयारी कशी सुरू करावी?
MPSC ची तयारी सुरू करण्यापूर्वी खालील टप्पे पूर्ण करा.
- पद निश्चित करा: तुम्हाला प्रशासकीय, पोलीस, लिपिकीय, तांत्रिक, कृषी किंवा न्यायिक क्षेत्रात कोणते पद हवे आहे ते ठरवा.
- पात्रता तपासा: शैक्षणिक पात्रता, वयोमर्यादा, आरक्षणासंबंधी अटी आणि इतर निकष संबंधित जाहिरातीतून तपासा.
- अभ्यासक्रम वाचा: पूर्व परीक्षा (Prelims), मुख्य परीक्षा (Mains), मुलाखत किंवा इतर चाचण्यांची लागू असलेली रचना समजून घ्या.
- मागील प्रश्नपत्रिका सोडवा: प्रश्नांचे स्वरूप, विषयांचे महत्त्व आणि वेळेचे नियोजन समजून घेण्यासाठी मागील प्रश्नपत्रिकांचा सराव करा.
- चालू घडामोडींचा अभ्यास करा: महाराष्ट्र, भारत, सामान्य ज्ञान आणि संबंधित विषयांतील महत्त्वाच्या घडामोडींची नियमित उजळणी करा.
- अधिकृत अपडेट तपासा: अर्जाची अंतिम तारीख, परीक्षा दिनांक, प्रवेशपत्र आणि निकाल यांसाठी MPSC च्या अधिकृत संकेतस्थळावरील सूचना पाहा.
MPSC परीक्षांविषयी वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
MPSC म्हणजे काय?
MPSC म्हणजे Maharashtra Public Service Commission अर्थात महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग. हा महाराष्ट्र शासनाच्या विविध पदांसाठी भरती प्रक्रिया राबविणारा घटनात्मक आयोग आहे.
MPSC मध्ये कोणकोणत्या परीक्षा होतात?
राज्यसेवा, गट-ब, गट-क आणि विविध तांत्रिक, व्यावसायिक व न्यायिक पदांशी संबंधित परीक्षा किंवा भरती प्रक्रिया आयोगाच्या अधिसूचनांनुसार आयोजित केल्या जातात.
MPSC राज्यसेवा आणि गट-ब परीक्षांमध्ये काय फरक आहे?
या परीक्षांमधील पदे, पदांचे वर्गीकरण, पात्रता आणि निवड प्रक्रिया वेगवेगळी असू शकते. नेमका फरक संबंधित वर्षाच्या अधिकृत जाहिरातीवरून समजून घ्यावा.
MPSC परीक्षेचा अभ्यासक्रम कुठे मिळेल?
MPSCToday वरील संबंधित परीक्षा मार्गदर्शक पेज पाहा. अर्ज करण्यापूर्वी अद्ययावत अभ्यासक्रम आणि परीक्षा पद्धती MPSC च्या अधिकृत अधिसूचनेशी पडताळून घ्या.
MPSC च्या सर्व परीक्षा दरवर्षी होतात का?
नाही. प्रत्येक परीक्षा दरवर्षी होईलच असे नाही. परीक्षा आयोजित करण्याचा निर्णय, रिक्त पदांची संख्या आणि वेळापत्रक आयोगाच्या अधिकृत सूचनांनुसार बदलू शकते.
महत्त्वाची सूचना: परीक्षेची पात्रता, वयोमर्यादा, पदसंख्या, आरक्षण, अभ्यासक्रम, परीक्षा पद्धती आणि अर्जाच्या तारखांसाठी संबंधित भरतीची अधिकृत जाहिरात अंतिम मानावी.