राज्यपाल नियुक्त्या 2026 : राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्याकडून 6 राज्यांत फेरबदल | MPSC Current Affairs

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्याकडून 6 राज्यांच्या राज्यपालांमध्ये फेरबदल

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी देशातील सहा राज्यांच्या राज्यपाल नियुक्त्यांमध्ये महत्त्वपूर्ण फेरबदल जाहीर केले. या निर्णयानुसार राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर यांची तमिळनाडूच्या राज्यपालपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. सिक्कीमचे तत्कालीन राज्यपाल ओम प्रकाश माथूर यांची केरळमच्या राज्यपालपदी बदली करण्यात आली आहे. याशिवाय कर्नाटक, उत्तराखंड, ओडिशा आणि सिक्कीम या राज्यांसाठी नवीन राज्यपालांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. या नियुक्त्यांची अधिकृत घोषणा राष्ट्रपती भवनाच्या प्रसिद्धिपत्रकाद्वारे करण्यात आली. अधिकृत प्रसिद्धिपत्रक

सहा राज्यांचे नवीन राज्यपाल : संपूर्ण यादी

राज्य	नवीन राज्यपाल	महत्त्वाची माहिती
तमिळनाडू	राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर	केरळमचे राज्यपाल म्हणून कार्यरत होते
केरळम (केरळ)	ओम प्रकाश माथूर	यापूर्वी सिक्कीमचे राज्यपाल
सिक्कीम	दुष्यंत गौतम	नवीन नियुक्ती
कर्नाटक	डॉ. सुधा यादव	हरियाणातील महेंद्रगडच्या माजी लोकसभा सदस्य
उत्तराखंड	डॉ. धाल सिंह बिसेन	मध्य प्रदेशातील माजी लोकसभा सदस्य
ओडिशा	ब्रज मोहन राम	झारखंडमधील पलामूचे माजी लोकसभा सदस्य

महत्त्वाची नोंद: या नियुक्त्या संबंधित व्यक्ती पदाचा कार्यभार स्वीकारतील त्या तारखेपासून प्रभावी होतील. त्यामुळे नियुक्ती जाहीर झाल्याची तारीख आणि प्रत्यक्ष पदभार स्वीकारण्याची तारीख यांमध्ये फरक असू शकतो.

नवीन राज्यपालांबद्दल महत्त्वाची माहिती

• राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर: केरळमचे राज्यपाल म्हणून कार्यरत असताना त्यांच्याकडे तमिळनाडूच्या राज्यपालपदाचा अतिरिक्त कार्यभारही होता. आता त्यांची तमिळनाडूच्या राज्यपालपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.
• ओम प्रकाश माथूर: 27 जुलै 2024 रोजी त्यांची सिक्कीमच्या राज्यपालपदी नियुक्ती झाली होती. आता त्यांची केरळमच्या राज्यपालपदी बदली करण्यात आली आहे.
• डॉ. सुधा यादव: भारतीय जनता पक्षाच्या संसदीय मंडळाच्या सदस्य आणि हरियाणातील महेंद्रगडच्या माजी लोकसभा सदस्य आहेत. त्यांची कर्नाटकच्या राज्यपालपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.
• डॉ. धाल सिंह बिसेन: मध्य प्रदेशातील बालाघाट लोकसभा मतदारसंघाचे माजी खासदार असून त्यांनी मध्य प्रदेश सरकारमध्ये मंत्रिपदही भूषवले आहे.
• ब्रज मोहन राम: झारखंडमधील पलामू लोकसभा मतदारसंघाचे माजी खासदार आहेत. त्यांची ओडिशाच्या राज्यपालपदी नियुक्ती झाली आहे.
• दुष्यंत गौतम: भारतीय जनता पक्षाचे वरिष्ठ नेते आणि माजी राज्यसभा सदस्य आहेत. त्यांची सिक्कीमच्या राज्यपालपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.

वरील नियुक्त्यांबाबत अधिकृतपणे जाहीर केलेल्या माहितीनुसार व्यक्तींची नावे आणि पदे लक्षात ठेवावीत.

भारतात राज्यपालांची नियुक्ती कशी केली जाते?

राज्यपाल हे राज्याचे घटनात्मक प्रमुख (Constitutional Head) असतात. राज्याची कार्यकारी सत्ता राज्यपालांच्या नावे वापरली जाते; मात्र संसदीय शासनपद्धतीनुसार सामान्यतः राज्य मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसार राज्यपाल कार्य करतात.

भारतीय राज्यघटनेतील पुढील कलमे MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाची आहेत:

राज्यघटनेचे कलम	तरतूद
कलम 153	प्रत्येक राज्यासाठी राज्यपालाची तरतूद
कलम 154	राज्याची कार्यकारी सत्ता राज्यपालांकडे निहित
कलम 155	राष्ट्रपतींकडून राज्यपालांची नियुक्ती
कलम 156	राज्यपालांचा पदावधी
कलम 157	राज्यपाल पदासाठी पात्रता
कलम 158	राज्यपाल पदाच्या अटी
कलम 163	राज्यपालांना मदत व सल्ला देण्यासाठी मुख्यमंत्री यांच्या नेतृत्वाखाली मंत्रिपरिषद
कलम 200	राज्यपालांकडे सादर केलेल्या विधेयकांबाबतची कार्यवाही

राज्यपालांच्या नियुक्ती आणि पदावधीविषयी महत्त्वाचे तथ्य

1. नियुक्ती: राज्यपालांची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती करतात.
2. पात्रता: व्यक्ती भारतीय नागरिक असावी आणि तिचे वय किमान 35 वर्षे असावे.
3. पदावधी: राज्यपालांचा सामान्य पदावधी पाच वर्षांचा असतो; तथापि ते राष्ट्रपतींच्या मर्जीनुसार पद धारण करतात.
4. राजीनामा: राज्यपाल आपला राजीनामा राष्ट्रपतींकडे सादर करतात.
5. कार्यभार: राज्यपाल पदाचा कार्यभार स्वीकारण्यापूर्वी संबंधित राज्याच्या उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांकडून किंवा त्यांच्या अनुपस्थितीत उपलब्ध ज्येष्ठ न्यायाधीशांकडून शपथ घेतात.

विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• नियुक्ती जाहीर करणारे प्राधिकरण — भारताचे राष्ट्रपती.
• राष्ट्रपती — द्रौपदी मुर्मू.
• नियुक्त्यांची घोषणा — 12 ऑक्टोबर 2026.
• एकूण राज्ये — 6.
• तमिळनाडूचे नवीन राज्यपाल — राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर.
• केरळमचे नवीन राज्यपाल — ओम प्रकाश माथूर.
• कर्नाटकच्या नवीन राज्यपाल — डॉ. सुधा यादव.
• उत्तराखंडचे नवीन राज्यपाल — डॉ. धाल सिंह बिसेन.
• ओडिशाचे नवीन राज्यपाल — ब्रज मोहन राम.
• सिक्कीमचे नवीन राज्यपाल — दुष्यंत गौतम.

परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्व

MPSC पूर्व परीक्षा (Prelims): नवीन राज्यपाल आणि संबंधित राज्ये, राज्यपाल नियुक्तीची घटनात्मक तरतूद, राज्यपालांचा पदावधी व पात्रता यांवर प्रश्न विचारले जाऊ शकतात.

MPSC मुख्य परीक्षा (Mains): राज्यपालांचे घटनात्मक स्थान, राज्यपाल आणि मुख्यमंत्री यांच्यातील संबंध, राज्यपालांचे अधिकार आणि भारतीय संघराज्य व्यवस्थेतील त्यांची भूमिका हे संबंधित अभ्यासविषय आहेत.

झटपट उजळणी

प्रश्न	उत्तर
राज्यपालांची नियुक्ती कोण करतात?	राष्ट्रपती
नियुक्ती कोणत्या कलमानुसार होते?	कलम 155
राज्यपालांच्या पदावधीशी संबंधित कलम कोणते?	कलम 156
राज्यपाल पदासाठी किमान वय किती?	35 वर्षे
नवीन राज्यपालांच्या नियुक्त्या कधी जाहीर झाल्या?	12 ऑक्टोबर 2026

सरावासाठी बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs)

प्रश्न 1. भारतीय राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमानुसार राज्यपालांची नियुक्ती केली जाते?

A) कलम 153
B) कलम 155
C) कलम 156
D) कलम 163

योग्य उत्तर: B) कलम 155

स्पष्टीकरण: कलम 155 नुसार राज्यपालांची नियुक्ती राष्ट्रपती करतात.

प्रश्न 2. ऑक्टोबर 2026 मध्ये तमिळनाडूच्या राज्यपालपदी कोणाची नियुक्ती करण्यात आली?

A) ओम प्रकाश माथूर
B) दुष्यंत गौतम
C) राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर
D) डॉ. सुधा यादव

योग्य उत्तर: C) राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर

स्पष्टीकरण: केरळमचे तत्कालीन राज्यपाल राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर यांची तमिळनाडूच्या राज्यपालपदी नियुक्ती करण्यात आली.

प्रश्न 3. राज्यपाल पदासाठी किमान वयोमर्यादा किती आहे?

A) 25 वर्षे
B) 30 वर्षे
C) 35 वर्षे
D) 40 वर्षे

योग्य उत्तर: C) 35 वर्षे

स्पष्टीकरण: भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 157 नुसार राज्यपाल पदासाठी व्यक्तीचे वय किमान 35 वर्षे असणे आवश्यक आहे.

प्रश्न 4. ऑक्टोबर 2026 मध्ये कर्नाटकच्या राज्यपालपदी कोणाची नियुक्ती झाली?

A) डॉ. सुधा यादव
B) ब्रज मोहन राम
C) डॉ. धाल सिंह बिसेन
D) ओम प्रकाश माथूर

योग्य उत्तर: A) डॉ. सुधा यादव

स्पष्टीकरण: राष्ट्रपतींच्या 12 ऑक्टोबर 2026 च्या प्रसिद्धिपत्रकानुसार डॉ. सुधा यादव यांची कर्नाटकच्या राज्यपालपदी नियुक्ती झाली.

प्रश्न 5. राज्यपालांच्या सामान्य पदावधीशी संबंधित राज्यघटनेचे कलम कोणते?

A) कलम 154
B) कलम 156
C) कलम 157
D) कलम 200

योग्य उत्तर: B) कलम 156

स्पष्टीकरण: कलम 156 राज्यपालांच्या पदावधीशी संबंधित आहे. सामान्य पदावधी पाच वर्षांचा असला तरी राज्यपाल राष्ट्रपतींच्या मर्जीनुसार पद धारण करतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

1. 2026 मध्ये सहा राज्यांचे नवीन राज्यपाल कोणी नियुक्त केले?

भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी सहा राज्यांतील राज्यपाल नियुक्त्या जाहीर केल्या.

2. राज्यपालांची नियुक्ती कोणत्या घटनात्मक कलमानुसार होते?

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 155 नुसार राज्यपालांची नियुक्ती राष्ट्रपती करतात.

3. राज्यपालांचा पदावधी किती असतो?

राज्यपालांचा सामान्य पदावधी पाच वर्षांचा असतो. मात्र, ते राष्ट्रपतींच्या मर्जीनुसार पद धारण करतात.

4. राज्यपाल होण्यासाठी किमान वय किती असावे?

राज्यपाल पदासाठी किमान वय 35 वर्षे असणे आवश्यक आहे.

5. या नियुक्त्या MPSC परीक्षेसाठी का महत्त्वाच्या आहेत?

या नियुक्त्यांमुळे चालू घडामोडींसह भारतीय राज्यघटनेतील राज्यपालांचे पद, नियुक्ती, पात्रता आणि पदावधी या विषयांची उजळणी करता येते.

संबंधित अभ्यासविषय

• भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाची कलमे
• राष्ट्रपती : निवडणूक, अधिकार आणि कार्ये
• राज्यपाल : अधिकार आणि कार्ये
• मुख्यमंत्री आणि राज्य मंत्रिपरिषद
• केंद्र-राज्य संबंध आणि भारतीय संघराज्य व्यवस्था
• MPSC चालू घडामोडी 2026