महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) पूर्वपरीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय घडामोडी, विज्ञान-तंत्रज्ञान, क्रीडा, शिक्षण आणि महत्त्वाचे दिवस यांचा आढावा खाली दिला आहे.
आंतरराष्ट्रीय बालिका दिन 2026
दिनांक: 11 ऑक्टोबर
2026 ची थीम: “End child marriage and invest in girls’ rights!” (बालविवाह समाप्त करा आणि मुलींच्या हक्कांसाठी गुंतवणूक करा.)
पहिला आंतरराष्ट्रीय बालिका दिन: 11 ऑक्टोबर 2012
संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या (United Nations) पुढाकाराने दरवर्षी 11 ऑक्टोबर रोजी आंतरराष्ट्रीय बालिका दिन साजरा केला जातो. मुलींचे हक्क, शिक्षण, आरोग्य, सुरक्षितता आणि समान संधी यांविषयी जागरूकता निर्माण करणे हा या दिवसाचा प्रमुख उद्देश आहे.
2026 मध्ये बालविवाह रोखणे आणि मुलींच्या हक्कांसाठी अधिक गुंतवणूक करणे यावर विशेष भर देण्यात आला आहे. बालविवाहामुळे मुलींच्या शिक्षणात अडथळे निर्माण होतात तसेच आरोग्य, स्वावलंबन आणि भविष्यातील रोजगाराच्या संधींवर परिणाम होतो.
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- दिनांक — 11 ऑक्टोबर
- पहिला आयोजन वर्ष — 2012
- 2026 ची थीम — End child marriage and invest in girls’ rights!
- महत्त्वाचे विषय — बालहक्क, महिला सक्षमीकरण, शिक्षण आणि सामाजिक न्याय.
रामराज कॉटनचे ब्रँड ॲम्बेसेडर — विजय देवरकोंडा
अभिनेता: Vijay Deverakonda
ब्रँड: Ramraj Cotton
कलेक्शन: Lagnaa Wedding Collection
दाक्षिणात्य अभिनेता विजय देवरकोंडा यांची Ramraj Cotton या पारंपरिक भारतीय वस्त्रनिर्मिती ब्रँडच्या ‘Lagnaa Wedding Collection’ साठी ब्रँड ॲम्बेसेडर म्हणून निवड करण्यात आली आहे. या कलेक्शनमध्ये रेशमी धोती, शर्ट आणि अंगवस्त्र यांसारख्या लग्नसमारंभासाठीच्या पारंपरिक वस्त्रांचा समावेश आहे.
परीक्षेतील उपयोग: ब्रँड ॲम्बेसेडर, व्यक्ती आणि ब्रँड यांच्यावरील चालू घडामोडींच्या प्रश्नांसाठी ही माहिती उपयुक्त आहे.
भारतातील पहिले ‘प्रीमियर लीग पार्क’ नवी दिल्ली येथे
ठिकाण: छत्तरपूर, नवी दिल्ली
संबंधित संस्था: इंग्लिश प्रीमियर लीग (Premier League)
उद्घाटन: ऑक्टोबर 2026
इंग्लिश प्रीमियर लीगने भारतातील पहिले ‘Premier League Park’ छत्तरपूर, नवी दिल्ली येथे सुरू केले आहे. फुटबॉल चाहत्यांना खेळाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेता यावा आणि फुटबॉलविषयक उपक्रमांना प्रोत्साहन मिळावे, हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे.
या केंद्रामध्ये सात खेळाडूंच्या संघांसाठी दोन फुटबॉल मैदाने, कार्यक्रमांसाठी स्वतंत्र जागा तसेच पिकलबॉल आणि पॅडल टेनिससारख्या खेळांच्या सुविधांचा समावेश आहे. येथे फुटबॉल स्पर्धा आणि सामन्यांचे प्रक्षेपण यांसारखे उपक्रम आयोजित केले जाणार आहेत.
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- पार्कचे नाव — Premier League Park
- ठिकाण — छत्तरपूर, नवी दिल्ली
- प्रमुख खेळ — फुटबॉल
- संबंधित संस्था — इंग्लिश प्रीमियर लीग
प्रवासी भारतीय दिवस संमेलन 2027 : महत्त्वाची पडताळणी
प्रवासी भारतीय दिवस (Pravasi Bharatiya Divas) हा भारत आणि परदेशातील भारतीय समुदाय यांच्यातील संबंध दृढ करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा उपक्रम आहे. या संमेलनातून परदेशस्थ भारतीयांचे योगदान, गुंतवणूक, सांस्कृतिक संबंध आणि भारताच्या विकासातील सहभाग यांवर चर्चा केली जाते.
परराष्ट्र मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, प्रवासी भारतीय दिवस संमेलनाचे आयोजन 2003 पासून केले जात आहे. या संमेलनाशी संबंधित प्रवासी भारतीय सन्मान पुरस्कार (Pravasi Bharatiya Samman Award) हा परदेशातील भारतीय व्यक्ती किंवा संस्थांना दिला जाणारा महत्त्वाचा सन्मान आहे.
संपादकीय नोंद: 19 वे प्रवासी भारतीय दिवस संमेलन 2027 मध्ये कोलकाता येथे होणार असल्याचा दावा अधिकृत स्रोतावरून स्वतंत्रपणे निश्चित करता आलेला नाही. त्यामुळे स्थळ आणि उद्घाटन करणाऱ्या व्यक्तीचे नाव अधिकृत घोषणा तपासल्यानंतरच प्रकाशित करावे.
युक्रेनचे FP-7 सामरिक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
क्षेपणास्त्र: FP-7
देश: युक्रेन
विकसक: Fire Point ही युक्रेनमधील संरक्षण क्षेत्रातील कंपनी
पहिला युद्धातील वापर: 1 ऑक्टोबर 2026 रोजी घोषित
युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष Volodymyr Zelenskyy यांनी 1 ऑक्टोबर 2026 रोजी FP-7 या स्वदेशी विकसित सामरिक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राच्या पहिल्या युद्धातील वापराची घोषणा केली. या क्षेपणास्त्राच्या विकासामुळे युक्रेनची स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञान क्षमता वाढवण्याच्या प्रयत्नांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र (Ballistic Missile) हे प्रक्षेपणानंतर मुख्यतः गुरुत्वाकर्षण आणि उड्डाणाच्या गतिकीच्या प्रभावाखाली ठरावीक मार्गाने प्रवास करणारे क्षेपणास्त्र असते. FP-7 ची घोषित मारक पल्ल्याची क्षमता सुमारे 200–250 किमी असल्याचे विविध अहवालांत नमूद आहे; अचूक तपशीलांसाठी उत्पादकाची अधिकृत माहिती महत्त्वाची ठरते.
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- देश — युक्रेन
- क्षेपणास्त्र — FP-7
- प्रकार — सामरिक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
- संबंधित कंपनी — Fire Point
- संबंधित क्षेत्र — संरक्षण तंत्रज्ञान
जागतिक अवकाश सप्ताह 2026
कालावधी: 4 ते 10 ऑक्टोबर 2026
थीम: Rocket Revolution (रॉकेट क्रांती)
संबंधित संस्था: संयुक्त राष्ट्रसंघ
जागतिक अवकाश सप्ताह दरवर्षी 4 ते 10 ऑक्टोबरदरम्यान साजरा केला जातो. अवकाश विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचे मानवजातीच्या विकासातील योगदान अधोरेखित करणे, विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानाविषयी आवड निर्माण करणे आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याला प्रोत्साहन देणे हा या सप्ताहाचा उद्देश आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या महासभेने 1999 मध्ये ठराव 54/68 द्वारे या सप्ताहाची घोषणा केली.
2026 ची Rocket Revolution ही थीम प्रक्षेपण तंत्रज्ञानातील बदल, पुनर्वापर करता येणारी प्रक्षेपण वाहने (Reusable Launch Vehicles), अवकाश मोहिमांचा खर्च कमी करणे आणि खासगी कंपन्यांचा वाढता सहभाग यांवर केंद्रित आहे.
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- कालावधी — 4 ते 10 ऑक्टोबर
- थीम — Rocket Revolution
- संयुक्त राष्ट्रसंघाचा ठराव — 54/68
- घोषणा वर्ष — 1999
आंतरसंसदीय संघाची 153 वी महासभा
संस्था: Inter-Parliamentary Union (IPU)
महासभा: 153 वी
ठिकाण: अरुशा, टांझानिया
दिनांक: 5 ते 9 ऑक्टोबर 2026
आंतरसंसदीय संघाची 153 वी महासभा टांझानियातील अरुशा येथे आयोजित करण्यात आली. या महासभेची प्रमुख संकल्पना “Enhancing good governance and empowering communities through inclusivity, trust and opportunities for all” अशी होती. सुशासन, सर्वसमावेशकता, विश्वास आणि समुदायांचे सक्षमीकरण या विषयांवर यामध्ये चर्चा करण्यात आली.
आंतरसंसदीय संघ ही राष्ट्रीय संसदांमधील संवाद आणि सहकार्याला प्रोत्साहन देणारी आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे. तिची स्थापना 1889 मध्ये झाली. संसदीय लोकशाही, शांतता, मानवी हक्क आणि शाश्वत विकास यांना प्रोत्साहन देणे ही तिची प्रमुख उद्दिष्टे आहेत.
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- पूर्ण नाव — Inter-Parliamentary Union
- संक्षिप्त नाव — IPU
- स्थापना — 1889
- 153 वी महासभा — अरुशा, टांझानिया
- कालावधी — 5 ते 9 ऑक्टोबर 2026
THE जागतिक विद्यापीठ क्रमवारी 2027
क्रमवारी: Times Higher Education (THE) World University Rankings 2027
भारतातील सर्वोच्च संस्था: Indian Institute of Science (IISc), बेंगळुरू
जागतिक क्रमांक: 254
Times Higher Education (THE) या संस्थेच्या 2027 च्या जागतिक विद्यापीठ क्रमवारीत भारतीय संस्थांमध्ये Indian Institute of Science (IISc), बेंगळुरू हिने सर्वोच्च स्थान मिळवले असून जागतिक क्रमवारीत ती 254 व्या क्रमांकावर आहे. उपलब्ध वृत्तानुसार, या क्रमवारीत भारतातील 143 विद्यापीठांचा समावेश आहे.
THE जागतिक विद्यापीठ क्रमवारीमध्ये अध्यापन, संशोधनाचे वातावरण, संशोधनाची गुणवत्ता, उद्योगाशी संबंधित योगदान आणि आंतरराष्ट्रीय दृष्टिकोन यांसारख्या निकषांचा विचार केला जातो.
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- क्रमवारी प्रकाशित करणारी संस्था — Times Higher Education
- भारतातील सर्वोच्च संस्था — IISc, बेंगळुरू
- जागतिक क्रमांक — 254
- मुख्य क्षेत्र — उच्च शिक्षण आणि संशोधन
चायना ओपन 2026 : झेंग किनवेनचे विजेतेपद
स्पर्धा: China Open 2026
विजेती: Zheng Qinwen (चीन)
उपविजेती: Mirra Andreeva (रशिया)
अंतिम सामन्याचा निकाल: 7–5, 6–4
चीनच्या झेंग किनवेन हिने चायना ओपन 2026 च्या महिला एकेरीच्या अंतिम सामन्यात रशियाच्या मीरा आंद्रिवा हिचा 7–5, 6–4 असा पराभव करून विजेतेपद मिळवले. या विजयामुळे ती चायना ओपन महिला एकेरीचे विजेतेपद मिळवणारी पहिली चिनी खेळाडू ठरली. हे तिचे पहिले WTA 1000 विजेतेपद आहे.
WTA 1000 ही महिला व्यावसायिक टेनिसमधील महत्त्वाच्या स्पर्धांच्या श्रेणींपैकी एक आहे. अशा स्पर्धांमध्ये खेळाडूंना जागतिक क्रमवारीसाठी महत्त्वाचे गुण मिळवण्याची संधी असते.
MPSC परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- स्पर्धा — China Open 2026
- प्रकार — महिला एकेरी
- विजेती — Zheng Qinwen
- देश — चीन
- उपविजेती — Mirra Andreeva
- वैशिष्ट्य — पहिले WTA 1000 विजेतेपद
विद्यार्थ्यांसाठी झटपट उजळणी
| घटक | महत्त्वाची माहिती |
|---|---|
| आंतरराष्ट्रीय बालिका दिन | 11 ऑक्टोबर |
| बालिका दिन 2026 ची थीम | End child marriage and invest in girls’ rights! |
| Premier League Park | छत्तरपूर, नवी दिल्ली |
| FP-7 क्षेपणास्त्र | युक्रेन |
| जागतिक अवकाश सप्ताह | 4–10 ऑक्टोबर |
| अवकाश सप्ताह 2026 ची थीम | Rocket Revolution |
| IPU ची 153 वी महासभा | अरुशा, टांझानिया |
| IPU स्थापना | 1889 |
| THE 2027 मध्ये भारतातील सर्वोच्च संस्था | IISc, बेंगळुरू |
| IISc चा जागतिक क्रमांक | 254 |
| चायना ओपन 2026 महिला एकेरी | Zheng Qinwen |
MPSC सराव प्रश्न (MCQs)
1. आंतरराष्ट्रीय बालिका दिन दरवर्षी कोणत्या दिवशी साजरा केला जातो?
- 8 मार्च
- 11 ऑक्टोबर
- 24 जानेवारी
- 10 डिसेंबर
2. जागतिक अवकाश सप्ताह 2026 ची थीम कोणती?
- Space for All
- Rocket Revolution
- Explore the Moon
- Space and Climate
3. IPU च्या 153 व्या महासभेचे आयोजन कोठे करण्यात आले?
- जिनेव्हा, स्वित्झर्लंड
- अरुशा, टांझानिया
- नैरोबी, केनिया
- पॅरिस, फ्रान्स
4. FP-7 हे कोणत्या प्रकारचे शस्त्र आहे?
- क्रूझ क्षेपणास्त्र
- सामरिक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
- विमानविरोधी तोफ
- मानवरहित पाणबुडी
5. THE 2027 क्रमवारीत भारतातील सर्वोच्च स्थान मिळवणारी संस्था कोणती?
- IIT Bombay
- IIT Delhi
- IISc Bengaluru
- JNU
6. चायना ओपन 2026 महिला एकेरीचे विजेतेपद कोणी जिंकले?
- Mirra Andreeva
- Aryna Sabalenka
- Zheng Qinwen
- Iga Świątek
संपादकीय सूचना: प्रवासी भारतीय दिवस 2027 च्या ठिकाणाबाबतची माहिती अधिकृतरीत्या निश्चित झाल्यावर अद्ययावत करावी. चालू घडामोडींच्या लेखात अपुष्ट दावे निश्चित तथ्य म्हणून प्रसिद्ध करणे टाळावे.
