आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०२६ : भारताची विक्रमी कामगिरी, पदकतालिका व महत्त्वाचे खेळाडू

जपानमधील ऐची-नागोया येथे १८ ते २४ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत झालेल्या ५ व्या आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेत (5th Asian Para Games 2026) भारताने ऐतिहासिक कामगिरी केली. भारतीय पथकाने एकूण ११४ पदके जिंकून पदकतालिकेत चौथे स्थान मिळवले. ही स्पर्धेच्या इतिहासातील भारताची सर्वोत्तम कामगिरी ठरली.

भारताने या स्पर्धेसाठी १६८ खेळाडूंचे पथक पाठवले होते. तुलनेने लहान पथक असूनही भारतीय खेळाडूंनी विविध क्रीडा प्रकारांत पदके जिंकली.

१. आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०२६ : महत्त्वाची माहिती

घटक	माहिती
स्पर्धेचे नाव	५ वी आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा
इंग्रजी नाव	5th Asian Para Games 2026
आयोजन स्थळ	ऐची-नागोया, जपान
कालावधी	१८ ते २४ ऑक्टोबर २०२६
भारतीय पथक	१६८ खेळाडू
भारताची एकूण पदके	११४
सुवर्णपदके	३०
रौप्यपदके	३५
कांस्यपदके	४९
पदकतालिकेतील स्थान	चौथे
पुढील स्पर्धा	दोहा, कतार — २०३०

२. भारताची अंतिम पदकतालिका

भारतीय खेळाडूंनी ३० सुवर्ण, ३५ रौप्य आणि ४९ कांस्यपदके मिळवली. चीनने एकूण ४३५ पदकांसह पहिले स्थान पटकावले. जपान दुसऱ्या, तर उझबेकिस्तान तिसऱ्या स्थानावर राहिला.

क्रमांक	देश	सुवर्ण	रौप्य	कांस्य	एकूण
१	चीन	२०७	११७	१११	४३५
२	जपान	६४	६०	६२	१८६
३	उझबेकिस्तान	४५	४९	५१	१४५
४	भारत	३०	३५	४९	११४
५	दक्षिण कोरिया	२९	३८	३३	१००

टीप: पदकतालिकेतील क्रमवारी प्रामुख्याने सुवर्णपदकांच्या संख्येनुसार ठरते. त्यामुळे एकूण पदके अधिक असूनही एखादा देश कमी सुवर्णपदकांमुळे खालच्या स्थानावर असू शकतो.

३. भारताची खेळनिहाय कामगिरी

पॅरा-ॲथलेटिक्स हा भारतासाठी सर्वाधिक पदके मिळवून देणारा क्रीडा प्रकार ठरला. त्याचबरोबर पॅरा-बॅडमिंटन आणि पॅरा-जलतरणातील कामगिरीही उल्लेखनीय होती.

क्रीडा प्रकार	सुवर्ण	रौप्य	कांस्य	एकूण
पॅरा-ॲथलेटिक्स	२२	१९	२४	६५
पॅरा-बॅडमिंटन	३	५	८	१६
पॅरा-जलतरण	०	३	८	११
पॅरा-टेबल टेनिस	०	०	७	७
पॅरा-तिरंदाजी	३	३	०	६
पॅरा-नेमबाजी	२	२	१	५
पॅरा-ज्युदो	०	१	१	२
पॅरा-पॉवरलिफ्टिंग	०	२	०	२
एकूण	३०	३५	४९	११४

४. भारताच्या कामगिरीतील प्रमुख खेळाडू

निशाद कुमार (Nishad Kumar)

निशाद कुमारने पुरुषांच्या T47 प्रकारातील उंच उडी आणि लांब उडी या दोन्ही स्पर्धांत सुवर्णपदके जिंकली. एकाच स्पर्धेत दोन सुवर्णपदके मिळवणाऱ्या भारतीय खेळाडूंमध्ये त्याची कामगिरी विशेष ठरली.

मोना अग्रवाल (Mona Agarwal)

मोना अग्रवालने पॅरा-नेमबाजीमध्ये महिलांच्या १० मीटर एअर रायफल स्टँडिंग SH1 आणि ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन्स SH1 या स्पर्धांत सुवर्णपदके जिंकली. तिच्या कामगिरीत Games Record आणि World Record यांचाही समावेश होता.

सुमित अंतिल (Sumit Antil)

सुमित अंतिलने पुरुषांच्या भालाफेक स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळवले. पॅरा-ॲथलेटिक्समधील भारताच्या कामगिरीत त्याचे योगदान महत्त्वाचे ठरले.

नितीश कुमार (Nitesh Kumar)

नितीश कुमारने पुरुषांच्या SL3 पॅरा-बॅडमिंटन एकेरी स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले. पॅरा-बॅडमिंटनमध्ये भारताला मिळालेल्या तीन सुवर्णपदकांपैकी हे एक होते.

शीतल देवी (Sheetal Devi)

शीतल देवीने महिला कम्पाउंड वैयक्तिक आणि कम्पाउंड मिश्र सांघिक स्पर्धांमध्ये सुवर्णपदके मिळवली. पॅरा-तिरंदाजीमध्ये भारताने एकूण सहा पदके जिंकली.

५. हांगझोऊ २०२३ आणि ऐची-नागोया २०२६ : तुलना

घटक	हांगझोऊ २०२३	ऐची-नागोया २०२६
भारतीय खेळाडू	३०९	१६८
सुवर्णपदके	२७	३०
रौप्यपदके	३२	३५
कांस्यपदके	४९	४९
अंतिम एकूण पदके	१०८	११४
पदकतालिकेतील स्थान	पाचवे	चौथे

२०२३ मध्ये भारताने सुरुवातीला १११ पदके जिंकली होती; मात्र डोपिंगविषयक कारवाईनंतर तीन पदके काढून घेण्यात आली. त्यामुळे अंतिम मान्यताप्राप्त पदकसंख्या १०८ झाली. २०२६ मध्ये भारताने ११४ पदके जिंकून हा विक्रम मोडला.

६. आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेबद्दल

आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा ही आशियातील दिव्यांग खेळाडूंसाठी आयोजित केली जाणारी बहुक्रीडा स्पर्धा आहे. या स्पर्धेत विविध प्रकारच्या दिव्यांगत्वानुसार वर्गीकृत क्रीडा प्रकारांचा समावेश असतो.

२०२६ ची स्पर्धा जपानमध्ये आयोजित करण्यात आली. पुढील, म्हणजेच सहावी आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०३० मध्ये दोहा, कतार येथे आयोजित होणार आहे.

विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• स्पर्धा: ५ वी आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा.
• वर्ष: २०२६.
• आयोजन स्थळ: ऐची-नागोया, जपान.
• कालावधी: १८–२४ ऑक्टोबर २०२६.
• भारताचे पथक: १६८ खेळाडू.
• भारताची एकूण पदके: ११४.
• भारताचे पदकतालिकेतील स्थान: चौथे.
• सर्वाधिक पदके देणारा भारतीय क्रीडा प्रकार: पॅरा-ॲथलेटिक्स — ६५ पदके.
• भारताची पदकसंख्या: ३० सुवर्ण, ३५ रौप्य आणि ४९ कांस्य.
• पुढील स्पर्धा: दोहा, कतार — २०३०.

परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्व

MPSC पूर्व परीक्षा, सामान्य ज्ञान आणि चालू घडामोडींसाठी पुढील मुद्द्यांवर विशेष लक्ष द्यावे:

1. आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेचे आयोजन स्थळ आणि वर्ष.
2. भारताचे एकूण पदक व सुवर्णपदकांची संख्या.
3. पदकतालिकेतील पहिले चार देश.
4. पॅरा-ॲथलेटिक्समधील भारताची कामगिरी.
5. हांगझोऊ २०२३ आणि ऐची-नागोया २०२६ यांतील पदकसंख्येची तुलना.
6. पुढील स्पर्धेचे आयोजन स्थळ — दोहा, कतार.

सरावासाठी बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs)

प्रश्न १. आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०२६ कोणत्या देशात आयोजित करण्यात आली?

A) चीन
B) जपान
C) दक्षिण कोरिया
D) कतार

उत्तर: B) जपान

प्रश्न २. आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०२६ मध्ये भारताने एकूण किती पदके जिंकली?

A) १०८
B) १११
C) ११४
D) १२०

उत्तर: C) ११४

प्रश्न ३. २०२६ च्या स्पर्धेत भारताने पदकतालिकेत कोणते स्थान मिळवले?

A) दुसरे
B) तिसरे
C) चौथे
D) पाचवे

उत्तर: C) चौथे

प्रश्न ४. भारतासाठी सर्वाधिक पदके मिळवून देणारा क्रीडा प्रकार कोणता होता?

A) पॅरा-बॅडमिंटन
B) पॅरा-ॲथलेटिक्स
C) पॅरा-नेमबाजी
D) पॅरा-जलतरण

उत्तर: B) पॅरा-ॲथलेटिक्स

प्रश्न ५. पुढील आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०३० मध्ये कोठे आयोजित होणार आहे?

A) नवी दिल्ली, भारत
B) टोकियो, जपान
C) बीजिंग, चीन
D) दोहा, कतार

उत्तर: D) दोहा, कतार

एका मिनिटात उजळणी

• ५ वी आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा — २०२६.
• आयोजन — ऐची-नागोया, जपान.
• भारताची पदके — ११४.
• भारताचे स्थान — चौथे.
• सुवर्णपदके — ३०.
• रौप्यपदके — ३५.
• कांस्यपदके — ४९.
• पॅरा-ॲथलेटिक्स — ६५ पदके.
• पदकतालिकेत चीन प्रथम.
• पुढील स्पर्धा — दोहा, कतार, २०३०.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

१. आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०२६ मध्ये भारताने किती पदके जिंकली?

भारताने ३० सुवर्ण, ३५ रौप्य आणि ४९ कांस्य अशी एकूण ११४ पदके जिंकली.

२. भारताने पदकतालिकेत कोणते स्थान मिळवले?

भारत चौथ्या स्थानावर राहिला.

३. भारतासाठी सर्वाधिक पदके कोणत्या खेळात मिळाली?

पॅरा-ॲथलेटिक्समध्ये भारताने ६५ पदके मिळवली.

४. आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०३० कुठे होणार आहे?

दोहा, कतार येथे.

संबंधित विषय

• MPSC चालू घडामोडी २०२६
• पॅरालिम्पिक स्पर्धा
• आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६
• भारतातील क्रीडा पुरस्कार व सन्मान
• भारताची आंतरराष्ट्रीय क्रीडा क्षेत्रातील कामगिरी