महत्त्वाची सूचना

MPSC राज्यसेवा व संयुक्त पूर्व परीक्षा अपडेट्स व सराव प्रश्नसंच प्रसिद्ध!

अर्थशॉट पुरस्कार 2026 : मुंबई येथे आयोजन; भारताच्या महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटीसह पाच विजेत्यांना सन्मान

calendar_today update person लेखक: Vinay Yadav verified MPSC Today अधिकृत लेख
अर्थशॉट पुरस्कार 2026 : मुंबई येथे आयोजन; भारताच्या महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटीसह पाच विजेत्यांना सन्मान
अर्थशॉट पुरस्कार 2026 : मुंबई येथे आयोजन; भारताच्या महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटीसह पाच विजेत्यांना सन्मान
notifications_active

दररोज मोफत अपडेट्स, चालू घडामोडी व PDF नोट्स मिळवा

आमच्या अधिकृत चॅनल्सवर त्वरित सामील व्हा:

जागतिक पर्यावरण संरक्षण आणि हवामान बदलाच्या समस्यांवर उपाय शोधणाऱ्या नवकल्पनांना प्रोत्साहन देणारा अर्थशॉट पुरस्कार (The Earthshot Prize) 2026 मुंबई, महाराष्ट्र येथे आयोजित करण्यात आला. 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी झालेल्या मुख्य पुरस्कार सोहळ्यात पाच विजेत्यांची घोषणा करण्यात आली. प्रत्येक विजेत्याला पर्यावरणविषयक उपायांचा विस्तार करण्यासाठी 10 लाख ब्रिटिश पौंड (£1 Million) पुरस्कार देण्यात आले. The Earthshot Prize+1

महत्त्वाचे तथ्य तक्ता (Quick Facts Matrix)

घटकतपशील
पुरस्काराचे नावअर्थशॉट पुरस्कार (The Earthshot Prize)
वर्ष2026
आयोजनाचे ठिकाणमुंबई, महाराष्ट्र, भारत
शिखर संमेलन16 व 17 नोव्हेंबर 2026
मुख्य पुरस्कार सोहळा17 नोव्हेंबर 2026
पुरस्कारांची संख्या5
प्रत्येक पुरस्काराची रक्कम10 लाख ब्रिटिश पौंड
संस्थापकप्रिन्स विल्यम (Prince William)
पुरस्काराची सुरुवात2020
2026 मधील आवृत्तीसहावी
प्रमुख प्रायोजकSerum Institute of India
भारतीय विजेताMahindra Last Mile Mobility
प्रमुख उद्देशपर्यावरण संरक्षण आणि शाश्वत विकास

सविस्तर परीक्षाभिमुख विश्लेषण (Exam-Oriented Analysis)

1. अर्थशॉट पुरस्कार म्हणजे काय?

  • अर्थशॉट पुरस्काराची स्थापना प्रिन्स विल्यम यांनी 2020 मध्ये केली.
  • पर्यावरणविषयक समस्यांवर प्रभावी, नाविन्यपूर्ण आणि विस्तारक्षम उपाय शोधणाऱ्या व्यक्ती, संस्था, कंपन्या आणि देशांना हा पुरस्कार दिला जातो.
  • पुरस्काराचा उद्देश पर्यावरणीय समस्यांवर पुढील दशकात ठोस उपाय शोधण्यास प्रोत्साहन देणे हा आहे.
  • प्रत्येक वर्षी पाच विजेत्यांची निवड केली जाते.
  • प्रत्येक विजेत्याला £1 Million म्हणजेच 10 लाख ब्रिटिश पौंड दिले जातात.

2. अर्थशॉट पुरस्काराची पाच उद्दिष्टे (The Five Earthshots)

क्र.उद्दिष्ट (Earthshot)मराठी अर्थ
1Protect and Restore Natureनिसर्गाचे संरक्षण व पुनर्संचयित करणे
2Clean Our Airस्वच्छ हवा
3Revive Our Oceansमहासागरांचे पुनरुज्जीवन
4Build a Waste-Free Worldकचरामुक्त जग
5Fix Our Climateहवामान बदलावर उपाय

3. अर्थशॉट पुरस्कार 2026 चे पाच विजेते

1. भूतान (Bhutan)

Protect and Restore Nature

  • हिमालयीन जंगलांचे आणि जलस्रोतांचे संरक्षण.
  • दक्षिण आशियातील सुमारे 1.6 अब्ज लोकांच्या जलसुरक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण योगदान.
  • 2030 पर्यंत 50,000 हेक्टर खराब झालेल्या जमिनीचे पुनर्संचयित करण्याचे उद्दिष्ट.

2. PFAS-Free France (फ्रान्स)

Build a Waste-Free World

  • हानिकारक PFAS रसायनांविरुद्ध जनआंदोलन.
  • ‘Forever Chemicals’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या रसायनांच्या वापरावर निर्बंध आणण्यासाठी प्रयत्न.
  • प्रदूषण नियंत्रण आणि पर्यावरणपूरक उत्पादनांना प्रोत्साहन.

3. नियुए ओशन वाइड ट्रस्ट (Niue Ocean Wide Trust)

Revive Our Oceans

  • प्रशांत महासागरातील सागरी परिसंस्थेचे संरक्षण.
  • दीर्घकालीन सागरी संवर्धनासाठी आर्थिक निधी उभारणीचे अभिनव मॉडेल.
  • नियुएच्या सागरी क्षेत्रातील जैवविविधतेचे संरक्षण.

4. महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटी (भारत)

Clean Our Air

  • इलेक्ट्रिक रिक्षा आणि इलेक्ट्रिक तीनचाकी वाहनांना प्रोत्साहन.
  • शहरांमधील वाहनांमुळे होणारे वायुप्रदूषण कमी करण्याचा प्रयत्न.
  • 2030 पर्यंत 10 लाख इलेक्ट्रिक वाहने रस्त्यावर आणण्याचे उद्दिष्ट.

5. ऑर्स्टेड (Ørsted) – डेन्मार्क

Fix Our Climate

  • समुद्रातील पवनऊर्जा (Offshore Wind Energy) क्षेत्रातील जागतिक अग्रणी कंपनी.
  • जीवाश्म इंधनांवरील अवलंबित्व कमी करून नवीकरणीय ऊर्जेकडे वाटचाल.
  • 2030 पर्यंत 8.1 GW नवीन Offshore Wind क्षमता विकसित करण्याचे उद्दिष्ट.

4. भारतासाठी अर्थशॉट पुरस्कार 2026 चे महत्त्व

  • मुंबई: अर्थशॉट पुरस्काराच्या सहाव्या आवृत्तीचे यजमान शहर.
  • महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटी: भारताला जागतिक पर्यावरणीय नवकल्पनांच्या क्षेत्रात आंतरराष्ट्रीय ओळख.
  • इलेक्ट्रिक मोबिलिटी: इलेक्ट्रिक तीनचाकी वाहनांच्या माध्यमातून स्वच्छ शहरी वाहतुकीला प्रोत्साहन.
  • हरित गुंतवणूक: पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान, स्वच्छ ऊर्जा आणि शाश्वत विकासासाठी जागतिक गुंतवणूक आकर्षित करण्याची संधी.
  • Serum Institute of India: 2026 च्या मुंबई शिखर संमेलनाचा प्रमुख प्रायोजक.

5. परीक्षेसाठी अतिरिक्त महत्त्वाचे मुद्दे

  • 2026 ही अर्थशॉट पुरस्काराची सहावी आवृत्ती होती.
  • 2026 मध्ये प्रथमच पुरस्कार विजेत्यांच्या निवडीसाठी Positive Tipping Points या वैज्ञानिक संकल्पनेचा वापर करण्यात आला.
  • 2026 च्या पुरस्कारासाठी 169 देशांमधून सुमारे 7,000 नामांकने प्राप्त झाली होती.
  • अंतिम फेरीत 15 स्पर्धक होते; त्यापैकी पाच विजेत्यांची निवड झाली.
  • पुरस्कार वितरण सोहळा 30 नोव्हेंबर 2026 पासून Prime Video वर 240 पेक्षा अधिक देश व प्रदेशांमध्ये प्रसारित होणार आहे.

MPSC परीक्षा विशेष: ‘ट्रॅप’ आणि महत्त्वाचे मुद्दे

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

संभाव्य फसवे मुद्दे

  1. अर्थशॉट पुरस्काराचे संस्थापक प्रिन्स विल्यम आहेत.
  2. अर्थशॉट पुरस्काराची सुरुवात 2020 मध्ये झाली.
  3. 2026 चा पुरस्कार सोहळा मुंबई येथे झाला; लंडन किंवा दिल्ली येथे नाही.
  4. प्रत्येक विजेत्याला 10 लाख ब्रिटिश पौंड मिळतात.
  5. एकूण पाच Earthshot उद्दिष्टे आहेत.
  6. महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटी ही भारताची विजेती संस्था असून तिला Clean Our Air या श्रेणीत पुरस्कार मिळाला.
  7. Ørsted ही डेन्मार्कमधील कंपनी असून तिला Fix Our Climate या श्रेणीत पुरस्कार मिळाला.

लक्षात ठेवण्यासारखे बारकावे

Earthshot श्रेणी2026 चा विजेता
Protect and Restore Natureभूतान
Clean Our Airमहिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटी
Revive Our OceansNiue Ocean Wide Trust
Build a Waste-Free WorldPFAS-Free France
Fix Our ClimateØrsted

एका दृष्टीक्षेपात उजळणी (High-Yield One-Liners)

  1. अर्थशॉट पुरस्काराची स्थापना प्रिन्स विल्यम यांनी 2020 मध्ये केली.
  2. अर्थशॉट पुरस्कार 2026 चे आयोजन मुंबई, महाराष्ट्र येथे झाले.
  3. मुख्य पुरस्कार सोहळा 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी झाला.
  4. प्रत्येक विजेत्याला 10 लाख ब्रिटिश पौंड पुरस्कार मिळाला.
  5. 2026 मध्ये एकूण पाच विजेत्यांची निवड करण्यात आली.
  6. भारताच्या महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटीला Clean Our Air श्रेणीत पुरस्कार मिळाला.
  7. डेन्मार्कच्या Ørsted कंपनीला Fix Our Climate श्रेणीत पुरस्कार मिळाला.
  8. अर्थशॉट पुरस्कारामध्ये निसर्ग, हवा, महासागर, कचरा आणि हवामान अशा पाच क्षेत्रांचा समावेश आहे.

सराव प्रश्न (Exam-Standard Practice MCQs)

प्रश्न 1. अर्थशॉट पुरस्कार 2026 संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या.

अ) अर्थशॉट पुरस्काराची स्थापना प्रिन्स विल्यम यांनी केली.
ब) या पुरस्काराची सुरुवात 2020 मध्ये झाली.
क) प्रत्येक विजेत्याला 10 लाख ब्रिटिश पौंड दिले जातात.

वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. फक्त अ आणि ब
  2. फक्त ब आणि क
  3. अ, ब आणि क
  4. फक्त अ आणि क

योग्य उत्तर : पर्याय 3

स्पष्टीकरण: तिन्ही विधाने बरोबर आहेत. प्रिन्स विल्यम यांनी 2020 मध्ये अर्थशॉट पुरस्काराची स्थापना केली. प्रत्येक वर्षी पाच विजेत्यांना प्रत्येकी £1 Million दिले जातात.

प्रश्न 2. अर्थशॉट पुरस्कार 2026 मधील विजेते आणि त्यांच्या पुरस्कार श्रेणी यांच्या जोड्या लावा.

विजेतापुरस्कार श्रेणी
अ) भूतान1) Clean Our Air
ब) महिंद्रा लास्ट माइल मोबिलिटी2) Protect and Restore Nature
क) Ørsted3) Fix Our Climate
ड) PFAS-Free France4) Build a Waste-Free World

योग्य जोड्या कोणत्या?

  1. अ-2, ब-1, क-3, ड-4
  2. अ-1, ब-2, क-4, ड-3
  3. अ-3, ब-1, क-2, ड-4
  4. अ-2, ब-4, क-3, ड-1

योग्य उत्तर : पर्याय 1

स्पष्टीकरण: भूतानला निसर्गसंवर्धनासाठी, महिंद्राला स्वच्छ हवेसाठी, Ørsted ला हवामान कृतीसाठी आणि PFAS-Free France ला कचरामुक्त जगासाठी पुरस्कार मिळाला.

प्रश्न 3. अर्थशॉट पुरस्कार 2026 संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या.

अ) मुख्य पुरस्कार सोहळा मुंबई येथे 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी झाला.
ब) Niue Ocean Wide Trust ला महासागर संवर्धनासाठी पुरस्कार मिळाला.
क) Ørsted ही भारतातील इलेक्ट्रिक वाहन उत्पादक कंपनी आहे.

वरीलपैकी कोणती विधाने अचूक आहेत?

  1. फक्त अ आणि ब
  2. फक्त ब आणि क
  3. अ, ब आणि क
  4. फक्त अ आणि क

योग्य उत्तर : पर्याय 1

स्पष्टीकरण: अ आणि ब बरोबर आहेत. Ørsted ही डेन्मार्कमधील नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रातील कंपनी असून तिला Fix Our Climate श्रेणीत पुरस्कार मिळाला.

अधिकृत संदर्भ: The Earthshot Prize – अधिकृत संकेतस्थळ. 2026 चे पाच विजेते

menu_book स्पर्धा परीक्षा द्रुत संदर्भ व अभ्यास साहित्य

या विषयाशी संबंधित अधिकृत अभ्यासक्रम, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) आणि सराव टेस्ट खालील लिंकवरून त्वरित मिळवा:

feed संबंधित व ताजी अपडेट्स (Related Articles)

सर्व लेख पहा →