महिलांच्या आरोग्याला प्राधान्य देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने देशातील पहिले समर्पित शासकीय मेनोपॉज क्लिनिक (Menopause Clinics) सुरू केले आहे. १४ जानेवारी २०२६ रोजी मकरसंक्रांतीच्या निमित्ताने या उपक्रमाची सुरुवात करण्यात आली.
सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंबकल्याण राज्यमंत्री मेघना बोर्डीकर-साकोरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे.
मेनोपॉज म्हणजे काय?
मेनोपॉज (Menopause) म्हणजेच रजोनिवृत्ती हा महिलांच्या आयुष्यातील एक नैसर्गिक जैविक टप्पा आहे. या काळात मासिक पाळी कायमस्वरूपी बंद होते. या अवस्थेत हार्मोन्समधील बदलांमुळे शारीरिक तसेच मानसिक स्वरूपाचे विविध बदल जाणवू शकतात.
क्लिनिकमधील प्रमुख सुविधा
या क्लिनिकच्या माध्यमातून महिलांना एकाच ठिकाणी पुढील सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातात.
- तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून वैद्यकीय तपासणी व सल्ला.
- मानसिक आरोग्य समुपदेशन (Mental Health Counselling).
- हाडांच्या आरोग्याची तपासणी.
- हृदयाच्या आरोग्याचे मूल्यांकन.
- हार्मोन्सशी संबंधित तपासणी.
- आवश्यक औषधोपचार आणि जीवनशैलीविषयक मार्गदर्शन.
ही क्लिनिक दर बुधवारी विशेष बाह्यरुग्ण सेवा (OPD) म्हणून चालविण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. फेब्रुवारी २०२६ मधील वृत्तानुसार राज्यात ५८० ठिकाणी ही क्लिनिक कार्यरत होती.
विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- उपक्रम: देशातील पहिले समर्पित शासकीय मेनोपॉज क्लिनिक.
- राज्य: महाराष्ट्र.
- सुरुवात: १४ जानेवारी २०२६.
- निमित्त: मकरसंक्रांत.
- मार्गदर्शन: राज्यमंत्री मेघना बोर्डीकर-साकोरे.
- विभाग: सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंबकल्याण विभाग.
- सेवा: वैद्यकीय तपासणी, समुपदेशन, औषधोपचार व आरोग्य मार्गदर्शन.
- कार्यपद्धती: दर बुधवारी विशेष OPD.
- व्याप्ती: फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत ५८० ठिकाणी क्लिनिक.
परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्व
हा विषय MPSC पूर्व परीक्षा (Prelims) मधील चालू घडामोडी, महाराष्ट्रातील शासकीय आरोग्य उपक्रम, सार्वजनिक आरोग्य आणि महिला आरोग्य या घटकांसाठी उपयुक्त आहे.
लक्षात ठेवा: मेनोपॉज म्हणजे रजोनिवृत्ती. हा आजार नसून महिलांच्या आयुष्यातील नैसर्गिक जैविक टप्पा आहे.
सरावासाठी एक MCQ
प्रश्न: देशातील पहिले समर्पित शासकीय मेनोपॉज क्लिनिक सुरू करणारे राज्य कोणते?
A) गुजरात
B) महाराष्ट्र
C) कर्नाटक
D) केरळ
योग्य उत्तर: B) महाराष्ट्र
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्रात १४ जानेवारी २०२६ रोजी मकरसंक्रांतीच्या निमित्ताने समर्पित शासकीय मेनोपॉज क्लिनिक उपक्रम सुरू करण्यात आला.
