ज्ञानेंद्रिये (Sensory Organs)
📅 ३०/५/२०१७
ज्ञानेंद्रिये (Sensory Organs) प्राण्यांमध्ये पाच प्रकारची ज्ञानेंद्रिये असतात- डोळे, नाक, कान, त्वचा व जीभ डोळे (Eyes): ८० टक्के जगाचे ज्ञान आपल्याला डोळ्यांमुळे होते. पापणीची सतत...
टॅग: #Biology
अंतःस्त्रावी संस्था (Endocrine System)
📅 २७/५/२०१७
अंतःस्त्रावी संस्था (Endocrine System) आपल्या शरीरात विविध ठिकाणी काही विशिष्ट अवयव रासायनिक पदार्थांची निर्मिती करतात. या रासायनिक पदार्थांनाच विकरे किंवा संप्रेरके असे म्हणतात. आ...
अस्थी संस्था (Skeletal System)
📅 २७/५/२०१७
अस्थी संयोजी उतींचा एक प्रकार असून त्यामुळे आपल्या शरीराच्या आकृतिबंध तयार होतो. जन्मतः आपल्या शरीरात 272 अस्थी असून प्रौढ व्यक्तींमध्ये अनेक लहान अस्थी एकमेकांना जोडून 206 अ...
प्रजनन संस्था (Reproductive System)
📅 २७/५/२०१७
प्रजनन (Reproduction): प्रत्येक सजीव स्वतः सारख्याच नवीन सजीवाची निर्मिती करतात या क्रियेलाच प्रजनन असे म्हणतात. यातील मूलभूत क्रिया म्हणजे DNA ची प्रत तयार करणे होये. या DNA च्या ...
उत्सर्जन संस्था (Excretory System)
📅 २७/५/२०१७
उत्सर्जन संस्था (Excretory System) वनस्पतीतील उत्सर्जन (Excretion in Plants): वायुरूप : वनस्पतींच्या अपित्वचेवर असणाऱ्या सूक्ष्म छिद्रांना रंध्र असे म्हणतात. यामधून वायूंची देवाण-घ...
हृदय (Heart)
📅 २६/५/२०१७
हृदय (Heart) स्थान : मानवी हृदय हे उरोभागात दोन्ही फुफ्फुसांच्या मध्ये आणि छातीच्या हाडाच्या मागे स्थित असते. ते तंतोतंत मध्यभागी नसून काहीसे तिरकस आणि डावीकडे असते. वजन : पुरुष &#...
वहन संस्था (Transporting System)
📅 २६/५/२०१७
सजीवातील पदार्थांचे परिवहन (Transportation Of Substances) सजीवांच्या शरीरात एका विशिष्ट ठिकाणी तयार झालेले किंवा एखाद्या विशिष्ट भागाने शोषून घेतलेले पदार्थ शरीरातील इतर भागांपर्यं...
ऍलर्जी (Allergy)
📅 २४/५/२०१७
ऍलर्जी (Allergy) एखाद्या पदार्थाला एखादा व्यक्ती जास्त प्रमाणात संवेदनक्षम असणे म्हणजे एलर्जी होय. जेव्हा एखादा घातक नसलेला पदार्थ शरीरात गेल्यानंतर शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा त्...
असंसर्गजन्य रोग (Non Communicable Or Non Infectious Diseases)
📅 २४/५/२०१७
असंसर्गजन्य रोग (Non Communicable Or Non Infectious Diseases): व्याख्या: जे रोग संसर्गातून किंवा संक्रमणातून पसरत नाहीत त्या रोगांना असंसर्गजन्य किंवा असंक्रामक रोग (Non Infectio...
पेशीजन्य रोग (Cellular Disease)
📅 २३/५/२०१७
पेशीजन्य रोग (Cellular Disease) कर्करोग/ कॅन्सर (Cancer) व्याख्या: पेशींच्या अनियंत्रित विभाजनातून शरीराच्या कोणत्याही भागात अनावश्यक पेशींच्या गाठी/ समुह तयार होणे म्हणजेच कर्करो...
स्नायू संस्था (Muscular System)
📅 १६/५/२०१७
स्नायू संस्था (Muscular System): मानवी स्नायू संस्था पुढील तीन स्नायूंपासून बनलेली असते. अस्थी स्नायू, मृदू स्नायू आणि हृदय स्नायू स्नायूंमुळे आपल्या शारीरिक हालचाली घडून येतात. शर...
मानवाचे रोग भाग १
📅 १६/५/२०१७
विषाणूजन्य रोग: विषाणू हे नाव पॅस्टिअर (Pasteur) या शास्त्रज्ञाने दिले. विषाणूंचा incubation period पेक्षा खूप जास्त असतो. विषाणूंना ठराविक पेशीरचना नसल्यामुळे त्यांना अपेशीय (Non ...
मानवाचे रोग
📅 १५/५/२०१७
मानवाचे रोग रोग म्हणजे शरीर किंवा मनाच्या अनारोग्याने होणारा आजार. शरीराच्या रोजच्या कार्यात बिघाड झाल्याने माणूस आजारी पडतो. काही आजार हे गंभीर स्वरुपाचे असतात. उदाहरणार्थ –...
पचन संस्था (Digestive System)
📅 १२/५/२०१७
मानवी शरीरात अन्न पचनासाठी विविध अवयव मिळून पचनसंस्था तयार झालेली आहे. खालेल्या अन्नाचे रूपांतर विद्राव्य घटकात होणे आणि ते रक्तात मिसळणे या क्रियेला अन्नपचन असे म्हणतात. पचन संस्थ...
मेंदू (Brain) चेतारज्जू (मेरूरज्जू)(Spinal Cord), चेतापेशी (Nerve Cells)
📅 ११/५/२०१७
मेंदू (Brain): शरीरातील सर्व ऐच्छिक व अनैच्छिक क्रिया मेंदूद्वारेच नियंत्रित केल्या जातात. मेंदूमध्ये सुमारे १०० अब्ज चेतापेशी असतात. आपल्या मेंदूची डावीबाजू शरिराच्या उजव्या बाज...
चेतासंस्था – Nervous System
📅 ११/५/२०१७
मानवी शरीरातील क्रियांवर नियंत्रण २ संस्थांद्वारे ठेवले जाते. १) रासायनिक संस्था (Chemical System): यामध्ये हार्मोन्स संप्रेरकांसारख्या विशेष पदार्थांचा समावेश होतो. हार्मोन्स अंतः...
उती (Tissue)
📅 १०/५/२०१७
उती व्याख्या: समान रचना असलेल्या व समान कार्य करणाऱ्या पेशींच्या समूहाला उती असे म्हणतात. उती तयार होण्यासाठी लागणाऱ्या अनेक पेशी पेशीविभाजनातून मिळतात. उतींचे वर्गीकरण मूलतः वनस्प...
पेशीशास्त्र – अंगके (Organelles)
📅 १०/५/२०१७
1) केंद्रक (Nucleus): केंद्रक हा पेशीतील मोठयात मोठा मध्यवर्ती घटक आहे. केंद्रक गोल आकाराचे असते. केंद्रकाभोवती असणारे केंद्रपटल सच्छिद्र असते. केंद्रकात डीएनए पासून बनलेली गुणसूत...
पेशीशास्त्र (Cytology)
📅 ९/५/२०१७
पेशींच्या अभ्यासाच्या शास्त्राला पेशीशास्त्र (Cytology) असे म्हणतात. रॉबर्ट हुक यांनी पेशी हे नाव दिले. पेशीतील विविध घटकांच्या संशोधनानंतर काही जर्मन शास्त्रज्ञानीं विविध सजीवांचे...
जीवशास्त्र (Biology) – MPSC अभ्यास नोट्स
📅 ९/५/२०१७
जीवशास्त्र (Biology) हा MPSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांच्या सामान्य विज्ञान विषयातील महत्त्वाचा घटक आहे. या विषयामध्ये सजीवांची रचना, कार्य, वाढ, प्रजनन, आनुवंशिकता, उत्क्रांती, पर्य...