MPSC पोलीस उपनिरीक्षक परीक्षा – MPSC Police Sub Inspector (PSI) Exam

MPSC पोलीस उपनिरीक्षक परीक्षा – MPSC Police Sub Inspector (PSI) Exam

पोलीस उपनिरीक्षक (पूर्व) परीक्षा योजना व अभ्यासक्रम

-: परीक्षा योजना :-

प्रश्‍नपत्रिका – एक. प्रश्‍नपत्रिकेचा तपशील खालीलप्रमाणे

विषय प्रश्नसंख्या एकूण गुण दर्जा माध्यम परीक्षेचा कालावधी प्रश्नपत्रिकेचे स्वरूप
सामान्य क्षमता चाचणीसंकेतांक क्र. ०१२ १०० १०० पदवी मराठी व इंग्रजी एक तास वस्तुनिष्ठ

अभ्यासक्रम :
सामान्य क्षमता चाचणी  (विषय संकेतांक -012) – या विषयामध्ये खालील घटक/ उपघटकांचा समावेश असेल.

1) चालू घडामोडी – जागतिक तसेच भारतातील

2) नागरिकशास्त्र – भारताच्या घटनेचा प्राथमिक अभ्यास, राज्य व्यवस्थापन (प्रशासन) ग्राम व्यवस्थापन (प्रशासन)

3) आधुनिक भारताचा विशेषत: महाराष्ट्राचा इतिहास

4) भूगोल (महाराष्ट्राच्या भूगोलाच्या विशेष अभ्यासासह) – पृथ्वी, जगातील विभाग, हवामान, अक्षांश-रेखांश, महाराष्ट्रातील जमिनीचे प्रकार, पर्जन्यमान, प्रमुख पिके, शहरे, नद्या, उद्योगधंदे, इत्यादी.

5) अर्थव्यवस्था –
भारतीय अर्थव्यवस्था – राष्ट्रीय उत्पन्न, शेती, उद्योग, परकीय व्यापार, बँकिंग, लोकसंख्या दारिद्र्य व बेरोजगारी, मुद्रा आणि राजकोषीय नीति इत्यादी
शासकीय अर्थव्यवस्था – अर्थसंकल्प, लेखा, लेखापरीक्षण इत्यादी

6) सामन्य विज्ञान – भौतिकशास्त्र (Physics), रसायनशास्त्र (Chemistry), प्राणिशास्त्र (Zoology), नवस्पतीशास्त्र (Botany), आरोग्यशास्त्र (Hygiene)

7) बुद्धीमापन चाचणी व अंकगणित

पोलीस उपनिरीक्षक, गट – ब (अराजपत्रित) मुख्य परीक्षा

-: परीक्षा योजना :-
प्रश्‍नपत्रिकेचे स्वरूप – वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी
प्रश्‍नपत्रिकांतील संख्या – दोन.प्रत्येक प्रश्‍नपत्रिकेचा तपशील खालीलप्रमाणे

पेपर क्रमांक विषय गुण प्रश्नसंख्या दर्जा माध्यम कालावधी
संकेतांक ००२ मराठीइंग्रजी ६०४० ६०४० बारावीपदवी मराठीइंग्रजी एकतास
संकेतांक ०२५ सामान्य ज्ञान, बुद्धिमापन व विषयाचे ज्ञान १०० १०० पदवी मराठी व इंग्रजी एक तास

अभ्यासक्रम
पेपर क्रमांक – 1 मराठी व इंग्रजी
1) मराठी:
सर्वसामान्य शब्दसंग्रह, वाक्यरचना, व्याकरण, म्हणी व वाकप्रचार यांचा अर्थ आणि उपयोग तसेच उतार्‍यावरील प्रश्‍नांची उत्तरे

2) इंग्रजी:
Common Vocabulary, Sentence structure, Grammar, use of Idioms and phrases & thier meaing and comprehension of passage.

पेपर क्रमांक – 2
सामान्य ज्ञान बुद्धिमापन व विषयाचे ज्ञान  – या विषयामध्ये खालील घटक/ उपघटकांचा समावेश असेल.

  1. चालु घडामोडी – जागतिक तसेच भारतातील
  2. बुद्धिमत्ता चाचणी
  3. महाराष्ट्राचा भूगोल – महाराष्ट्राच्या रचनात्मक (Physical) भूगोल, मुख्य रचनात्मक (Physiographic) विभाग, Climate, पुर्जन्यातील विभागावर बदल, नद्या, पर्वत, डोंगर, राजकीय विभाग, प्रशासकीय विभाग, नैसर्गिक संपत्ती – वने व खनिजे, मानवी व सामाजिक भूगोल – लोकसंख्या (Population), Migration of population व त्याचे Source आणि Destination वरील परिणाम, ग्रामीण वस्त्या व तांडे, झोपडपट्या व त्यांचे प्रश्‍न, संत गाडगेबाबा ग्राम स्वच्छता अभियान.
  4. महाराष्ट्राचा इतिहास – सामाजिक व आर्थिक जागृती (1885-1947), महत्वाच्या व्यक्तींचे काम. स्वातंत्र्यपूर्व भारतातील सामाजिक जागृतीतील वर्तमानपत्रे व शिक्षणाचा परिणाम/भाग, स्वातंत्र्यपूर्व काळातील इतर समकालीन चळवळी, राष्ट्रीय चळवळ
  5. भारतीय राज्यघटना – घटना कशी तयार झाली आणि घटनेच्या प्रसतावनेमागची भूमिका व तत्त्वे, घटनेची महत्वाची कलमे/ठळक वैशिष्ट्ये, केंद्र व राज्य संबंध, निधर्मी राज्य, मूलभूत हक्क व कर्तव्ये राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे-शिक्षण, युनिफॉर्म सिव्हील कोड, स्वतंत्र न्यायपालिका.
  6. माहिती अधिकार अधिनियम – 2005
  7. संगणक व महिती तंत्रज्ञान – आधुनिक समाजातील संगणकाची भूमिका, वेगवेगळ्या क्षेत्रातील जीवनात संगणकाचा वापर, डाटा कम्युनिकेशन, नेटवर्कींग आणि वेब टेक्नॉलॉजी, सायबर गुन्हे व त्यावरील प्रतिबंध व या संबंधातील कायदे व केस स्टडीज (case law) नवीन उद्योग म्हणून माहिती तंत्रज्ञानाचा निरनिराळ्या सेवा सुविधांची माहिती मिळण्यासाठी होणारा उपयोग, भारतातील माहिती तंत्रज्ञान उद्योगाची वाढ व त्याचा दर्जा, शासनाचे कार्यक्रम, जसे मिडीया लॅब एशिया, विद्या वाहिनी, ज्ञान वाहिनी, सामुहिक माहिती केंद्र इत्यादी.
  8. मानवी हक्क व जबाबदार्‍या – संकल्पना – आंतरराष्ट्रीय मानवी हक्क मानव, त्यासंदर्भातील भारतीय राज्यघटनेतील तरतूद, भारतातील मानवी हक्क व जबाबदार्‍या यंत्रणेची अंमलबजावणी व संरक्षण, भारतातील मानवी हक्क चळवळ, मानवी हक्कापासून वंचित राहण्याच्या समस्या, गरीबी, निरक्षरता, बेकारी, सामाजिक-सांस्कृतिक-धार्मिक प्रथा या सारख्या अडचणी, (हिंसाचार, भ्रष्टाचार, दहशतवाद, कामगारांचे शोषण, संरक्षित गुन्हेगारी, इत्यादी.) लोकशाही व्यवस्थेतील एकमेकांचे हक्क आणि मानवी प्रतिष्ठा व एकतेचा आदर करण्यासंबंधी प्रशिक्षणाची गरज व महत्व. नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम 1955, मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम 1993, कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण अधिनियम 2005, कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण नियम 2005, अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचारास प्रतिबंध) अधिनियम 1989, हुंडाबंदी अधिनियम 1961, महात्मा गांधी तंटामुक्ती अभियान.
  9. मुंबई पोलीस कायदा
  10. भारतीय दंड संहिता
  11. फौजदारी प्रक्रिया संहिता – 1973
  12. भारतीय पुरावा कायदा (Indian Evidence Act.)

पीडीएफ अभ्यासक्रम डाऊनलोड करण्यासाठी क्लिक करा

=> MPSC Police Sub Inspector (PSI) Preliminary Examination: Download
=>MPSC Police Sub Inspector (PSI) Mains Examination: Download

Leave a Comment