गहू

हे रबी हंगामातील पीक आहे व गव्हाचे पीक गाळाच्या मृदेवर घेतले जाते. परंतु महाराष्ट्रात पठारावर प्रमुख नद्यांच्या खोऱ्यात काळ्या रेगूर मृदेत गव्हाचे उत्पादन घेतले जाते. 10 ते 15 डिग्री सेल्सिअस तापमान लागते. व कपात करण्याच्या वेळी 22 ते 25 डिग्री Read More …

ॲगमार्क (AGMARK)

शेतमाल, फळफळावळ आणि प्राणिज पदार्थांचा दर्जा व विशुद्धता ह्यांसाठी वापरले जाणारे चिन्ह. भारत सरकारने वरील पदार्थांचा दर्जा व उच्च प्रत ह्यांसाठी ‘शेतमाल (ग्रेडिंग अँड मार्केटिंग) कायदा’ १९३७ मध्ये केला. तयाअन्वये ज्या वस्तूंचा दर्जा पाहण्यात येतो, प्रतवारी ठरविण्यात येते, त्यांच्यावर ‘ॲगमार्क’ Read More …

कोयना धरण

सातारा जिल्ह्याच्या पाटण तालुक्‍यात हेळवाकजवळ बांधण्यात आलेले कोयना धरण हे महाराष्ट्रातल्या मोठ्या धरणांपैकी एक महत्त्वाचे धरण आहे. तब्बल 105 टीएमसी पाणीसाठा असलेल्या शिवाजीसागर जलाशयाची व्याप्ती ही साधारणपणे 400 चौकिमी इतकी मोठी आहे. महाबळेश्‍वला उगम पावणाऱ्या या नदीच्या पाण्याचा फुगवटा महाबळेश्‍वरच्याच Read More …

रामसर साइट्स पाणथळ जमिनींचे संवर्धन

फारुक नाईकवाडे पाणथळ जमिनींसाठीच्या आंतरराष्ट्रीय रामसर कराराकडून महाराष्ट्रातील लोणार सरोवरास रामसर स्थळाचा (साइट) दर्जा देण्यात आल्याची माहिती रामसर माहिती प्रणालीवर मागील आठवडय़ामध्ये प्रसिद्ध करण्यात आली. सन २०१९पासून भारतातील एकूण १४ पाणथळ प्रदेशांना रामसर स्थळांचा दर्जा देण्यात आला आहे. त्यामुळे पर्यावरणसंबंधी Read More …

एक नजर कायद्यांवर

*1.* सतीबंदी कायदा – 1829 *2.* विधवा पुनर्विवाह कायदा – 1856 *3*. धर्मांतरीत व्यक्ती विवाह विच्छेद कायदा – 1866 *4.* भारतीय घटस्फोट कायदा – 1869 *5.* मानवी हक्क संरक्षण कायदा – 1993 *6.* आनंदी विवाह कायदा – 1909 *7.* मुस्लिम Read More …

हिमालयाचे प्रादेशिक वर्गीकरण

बुरार्ड यांच्या मते हिमालयाचे वर्गीकरण खालील प्रकारे करण्यात आले आहे – १. पंजाब हिमालय २. कुमाऊँ हिमालय ३. नेपाळ हिमालय ४. आसाम हिमालय.पंजाब हिमालय- सिंधू आणि सतलज नदी दरम्यान पंजाब हिमालयाचा भाग असून याची लांबी ५६० किमी इतकी आहे. कमाँऊ Read More …

महाराष्ट्रातील विविध महामंडळे व स्थापना वर्ष

महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ (मुंबई) 1961 महाराष्ट्र राज्य वीज मंडळ (मुंबई) 1960 महाराष्ट्र औधोगिक विकास महामंडळ (मुंबई) 1962 महाराष्ट्र राज्य औधोगिक व गुंतवणूक महामंडळ (मुंबई) 1966 महाराष्ट्र राज्य वित्तीय महामंडळ (मुंबई) 1962 महाराष्ट्र राज्य लघुउधोग विकास महामंडळ (मुंबई) 1962 Read More …

महाराष्ट्राचे राज्यपाल

महाराष्ट्राचे राज्यपाल ही भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या तसेच ब्रिटिश भारताच्या बॉम्बे प्रेसिडेन्सीच्या राज्यपालांची यादी आहे . क्रनावपासूनपर्यंत १) द राइट ऑनरेबल सर जॉन कॉलव्हिलइ.स. १९४३इ.स. १९४८ २)राजा महाराज सिंगइ.स. १९४८इ.स. १९५२ ३)सर गिरीजा शंकर बाजपाईइ.स. १९५२इ.स. १९५४ ४) डॉ. हरेकृष्ण महताबइ.स. Read More …

जे. मायकेल लेन (J. Michael Lane)

Born John Michael LaneFebruary 14, 1936Boston, Massachusetts, U.S. Died October 21, 2020 (aged 84)Atlanta, Georgia, U.S. Known for Global efforts to eradicate smallpox देवी रोग हा ‘करोना’पेक्षाही घातक होता. देवीने लाखो बळी घेतले होते. पण आता हा रोग पूर्ण नष्ट झाला आहे. त्या रोगाचे उच्चाटन Read More …

सोळा महाजनपदांची प्राचीन व आधुनिक नावे:

1 काशी  (बनारस), 2 कोसल  (लखनौ), 3 मल्ल (गोरखपूर) 4 वत्स  (अलाहाबाद) 5 चेदि  (कानपूर), 6 कुरु (दिल्ली), 7 पांचाल  (रोहिलखंड), 8 मत्स्य  (जयपूर), 9 शूरसेन (मथुरा), 10 अश्मक   (औरंगाबाद महाराष्ट्र), 11  अवंती  (उज्जैन), 12  अंग  (चंपा-पूर्व बिहार), 13  मगध  Read More …