महत्त्वाची सूचना

MPSC राज्यसेवा व संयुक्त पूर्व परीक्षा अपडेट्स व सराव प्रश्नसंच प्रसिद्ध!

वर्गवारी: Polity & Governance

या संवर्गातील सर्व महत्त्वाची माहिती आणि ताजे लेख.

एकूण लेख: 24 (पान 1/2)
महाराष्ट्र राज्य मानवाधिकार आयोग (MSHRC): स्थापना, रचना, कार्ये व अधिकार

महाराष्ट्र राज्य मानवाधिकार आयोग (MSHRC): स्थापना, रचना, कार्ये व अधिकार

📅 २८/१०/२०२६

हा लेख आमच्या भारतीय राज्यघटना व प्रशासन संपूर्ण मार्गदर्शक (MPSC Polity) चा अधिकृत भाग आहे. महाराष्ट्र राज्य मानवाधिकार आयोग (Maharashtra State Human Rights Commission – MSHRC) ही...

राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग (NHRC): रचना, कार्ये, अधिकार आणि MPSC साठी महत्त्वाचे मुद्दे

राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग (NHRC): रचना, कार्ये, अधिकार आणि MPSC साठी महत्त्वाचे मुद्दे

📅 २८/१०/२०२६

हा लेख आमच्या भारतीय राज्यघटना व प्रशासन संपूर्ण मार्गदर्शक (MPSC Polity) चा अधिकृत भाग आहे. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग म्हणजे काय? राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग (National Human Rights ...

नीती आयोग (NITI Aayog) : संपूर्ण रचना, कार्ये व परीक्षाभिमुख विश्लेषण

नीती आयोग (NITI Aayog) : संपूर्ण रचना, कार्ये व परीक्षाभिमुख विश्लेषण

📅 २८/१०/२०२६

हा लेख आमच्या भारतीय राज्यघटना व प्रशासन संपूर्ण मार्गदर्शक (MPSC Polity) चा अधिकृत भाग आहे. नीती आयोग (National Institution for Transforming India – NITI Aayog) ही भारत सरका...

भारतीय संविधान सभेतील १५ महिला सदस्यांची नावे व योगदान

भारतीय संविधान सभेतील १५ महिला सदस्यांची नावे व योगदान

📅 १३/१०/२०२६

भारतीय राज्यघटनेची निर्मिती करताना संविधान सभेतील महिला सदस्यांनी समानता, सामाजिक न्याय, महिला हक्क आणि लोकशाही मूल्यांच्या चर्चेत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. संविधान सभेत एकूण १५ ...

लोकपाल (Lokpal)

लोकपाल (Lokpal)

📅 ६/७/२०२२

लोकांच्या प्रशासकीय कारभाराबाबतच्या संदर्भात तक्रारींची नोंद घेऊन त्यांची चौकशी करणारा आणि लोकांच्या हक्कांचे पालन करणारा एक स्वतंत्र-स्वायत्त अधिकारी. त्याला इंग्रजीत ओंबुड्‌समन म...

भारतातील नागरी सेवांचा विकास

भारतातील नागरी सेवांचा विकास

📅 १८/४/२०२२

भारतातील नागरी सेवांचा विकास कॉर्नवॉलिस (1786-93):– यांनी प्रथम आयोजन केले वेलेस्ली (1798-1805) नवीन भरतीसाठी फोर्ट विल्यम कॉलेज 1806- नामंजूर (संचालक न्यायालयाद्वारे) इंग्लं...

भारतीय राज्यघटनेत घेतलेल्या गोष्टी

भारतीय राज्यघटनेत घेतलेल्या गोष्टी

📅 १३/४/२०२२

भारतीय संविधान अर्थात राज्यघटना हि जगातील सर्वांत मोठी लिखित राज्यघटना मानली जाते. भारतीय राज्यघटनेतील अनेक गोष्टी या इतर देशातील राज्यकारभाराच्या पद्धतीवरून प्रतिबिंबित केलेल्या आ...

सर्वोच्च न्यायालय कलमे supreme-court-articles

सर्वोच्च न्यायालय कलमे

📅 २९/३/२०२२

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 124 ते 147 मध्ये या न्यायालयाची घटना, अधिकार आणि न्यायालयीन प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. सध्याच्या सर्वोच्च न्यायालयात भारताच्या सरन्यायाधीशांसह 34 न्यायाधीश आह...

भारतीय राज्यघटनेतील प्रमुख कलमे

भारतीय राज्यघटनेतील प्रमुख कलमे

📅 २९/१२/२०२१

भारताचे संविधान किंवा भारताची राज्यघटना हे भारत देशाचे संविधान किंवा पायाभूत कायदा ( legal basis) आहे. डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर हे राज्यघटनेचे शिल्पकार आहेत.(बॅ.जयकर यांच्या जागेवर निव...

मसुदा समिती

मसुदा समिती (Drafting Committee)

📅 २२/५/२०२१

भारताच्या राज्यघटनेच्या निर्मिती प्रक्रियेत सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावणारी समिती म्हणजे मसुदा समिती (Drafting Committee) होय. ही समिती 29 ऑगस्ट 1947 रोजी स्थ...

Veto Power

नकाराधिकार (Veto Power)

📅 २१/५/२०२१

नकाराधिकार (Veto Power) आधुनिक राष्ट्रांमध्ये राष्ट्राध्यक्षांना प्राप्त असलेल्या नकाराधिकार यांचे चार प्रकार पडतात…1) पूर्ण किंवा शुद्ध नकाराधिकार2) गुणात्मक नकाराधिकार3) निलंबनात...

केंद्रशासित प्रदेश (Union Territories) : भारतीय राज्यघटनेतील कलम 239 ते 242 - संपूर्ण माहिती

केंद्रशासित प्रदेश (Union Territories) : भारतीय राज्यघटनेतील कलम 239 ते 242 – संपूर्ण माहिती

📅 १९/११/२०२०

केंद्रशासित प्रदेश म्हणजे काय? भारताच्या संघराज्य व्यवस्थेमध्ये (Federal System) राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश असे दोन प्रमुख प्रकारचे प्रशासकीय घटक आहेत. राज्यांना स्वतःचे घटनात्म...

1942 चे cripp’s Mission

1942 चे cripp’s Mission

📅 २५/६/२०२०

भारतीयांनी दिलेले राजीनामे सरकारशी केलेले विद्रोह या करीता standford cripp’s या कॅबिनेट मंत्र्याला भारतात पाठविले.  Cripp’s ने युद्धसमाप्ती नंतर भारतीयांना आपली संविधान सभेद्वारे न...

indian_polity_constitutional_schedules

परिषिष्ठ – भारतीय राज्यघटना (Schedules of Indian Constitution)

📅 २४/६/२०२०

भारतीय राज्यघटनेत 12 वेळापत्रके आहेत. भारत सरकार कायदा, 1935 मध्ये अनुसूचीचा पहिला उल्लेख करण्यात आला होता ज्यामध्ये 10 अनुसूचींचा समावेश होता. नंतर, 1949 मध्ये जेव्हा भारतीय राज्य...

1935 भारतीय सरकार अधिनियम

1935 भारतीय सरकार अधिनियम

📅 २४/६/२०२०

यानुसार केंद्रामध्ये द्विदल शोषण पद्धत सुरु करण्यात आली.  (१९३५) राज्यसभा, लोकसभा ब्रम्हदेश भारतातून वेगडा करण्यात आला. भारत एक संघ असेल ज्यामध्ये ब्रिटिश प्रांत व देशी संस्था...

पर्यावरणविषयक कायदे

📅 ४/५/२०२०

पर्यावरणविषयक कायदे पर्यावरण रक्षण करणे ही काळाची गरज नाही तर अपरिहार्य गोष्ठ आहे. भारताच्या राज्यघटनेत पर्यावरण रक्षणाच्या तरतुदी नमूद करण्यात आल्या आहेत, त्य पुढीलप्रमाणे,राज्यघट...

महाधिवक्ता (Advocate General)

महाधिवक्ता (Advocate General)

📅 २/३/२०२०

भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 165 नुसार ऍडव्होकेट जनरलची नियुक्ती राज्यपालांद्वारे केली जाते. राज्यातील सर्वोच्च कायदा अधिकारी अॅडव्होकेट जनरल असतात. अॅडव्होकेट जनरल राज्यपालांची क...

1946 मध्ये जवाहरलाल नेहरू संविधान सभाला संबोधित करत होते .

भारतीय संसद

📅 १/२/२०२०

हीभारतीय प्रजासत्ताकाची सर्वोच्च विधायी संस्था आहे . तो एक आहे दोन सभा विधीमंडळ बनलेला भारत अध्यक्ष आणि दोन घरे राज्यसभेत (राज्यसभा) आणि लोकसभा (लोकसभा). विधानसभेच्या प्रमुखपदी असल...

Maharashtra राज्य निर्वाचन आयोग

राज्य निर्वाचन आयोग

📅 १/२/२०२०

राज्य निर्वाचन आयोगाबद्दल संपूर्ण माहिती 1993 च्या 73 आणि 74व्या घटनादुरूस्तीनुसार राज्यातील स्थानिक संस्थांच्या निवडणुका घेण्यासाठी प्रत्येक राज्यामध्ये स्वातंत्र्य राज्ये निर्वाच...